Muzeum Historyczne w Sanoku

Muzeum Historyczne w Sanoku to jedno z najstarszych muzeów na Podkarpaciu, które mieści się w renesansowym zamku królewskim. Największą atrakcją jest galeria Zdzisława Beksińskiego – największa na świecie kolekcja prac tego artysty, licząca około 600 dzieł. Oprócz tego w murach zamku czeka jedna z najcenniejszych w Polsce kolekcji sztuki cerkiewnej, zbrojownia, ceramika pokucka i ekspozycje archeologiczne.

Placówka gromadzi ponad 20 tysięcy eksponatów i przyciąga rocznie dziesiątki tysięcy zwiedzających z całej Polski i zagranicy.

Zamek królewski jako siedziba muzeum

Muzeum mieści się w budynku z prawdziwą historią. Pierwszy zamek na tym miejscu kazał wybudować Kazimierz Wielki po 1341 roku, zastępując drewniany ruski gród murowaną twierdzą. Obecny renesansowy gmach powstał w latach 1521-1548 za czasów starosty Mikołaja Wolskiego. W zamkowych komnatach odbywało się nawet królewskie wesele – Władysław Jagiełło poślubił tu swoją trzecią żonę, Elżbietę Granowską.

Kilka lat temu zakończono gruntowną rewitalizację wzgórza zamkowego. Dziedziniec wyłożono granitową kostką, odtworzono średniowieczny mur obronny, a na reliktach wieży z czasów Kazimierza Wielkiego powstał taras widokowy z panoramą na Sanok i Góry Słonne. Pod dziedzińcem ukryto nowoczesne magazyny i salę konferencyjno-widowiskową. Urządzono też zamkowe ogrody wzorowane na renesansowych założeniach – miejsce chętnie odwiedzane przez turystów szukających chwili odpoczynku.

Muzeum Historyczne w Sanoku zostało założone w 1934 roku pod nazwą Muzeum Ziemi Sanockiej. Pierwsi zbieracze eksponatów – Aleksander Rybicki, Adam Fastnacht i Stefan Stefański – rozpoczęli swoją działalność jeszcze jako uczniowie sanockiego gimnazjum.

Galeria Beksińskiego – najważniejsza atrakcja muzeum

Głównym powodem, dla którego ludzie przyjeżdżają do Sanoka, są obrazy Zdzisława Beksińskiego. Galeria mieści się w południowym skrzydle zamku, odbudowanym specjalnie na potrzeby tej ekspozycji w latach 2010-2011. W dniu otwarcia galerii przewinęło się przez nią ponad 10 tysięcy osób – to pokazuje skalę zainteresowania.

Kolekcja liczy około 600 prac i jest największą na świecie ekspozycją twórczości tego artysty. Muzeum w Sanoku jest wyłącznym posiadaczem praw autorskich do dzieł Beksińskiego. W skład wystawy wchodzą obrazy, szkice, rysunki i grafiki z różnych okresów twórczości – od wczesnych prac po najbardziej rozpoznawalne dzieła z okresu fantastycznego. Dla fanów malarstwa surrealistycznego i fantastycznego to miejsce obowiązkowe.

Warto zarezerwować na zwiedzanie galerii Beksińskiego przynajmniej godzinę, a lepiej więcej. Obrazy hipnotyzują i prowokują do refleksji.

Sztuka cerkiewna i ikony – unikalna kolekcja

Muzeum w Sanoku może się pochwalić jedną z najpiękniejszych i największych w Polsce kolekcji sztuki cerkiewnej. To efekt położenia Sanoka na pograniczu kultur – tutaj przez wieki przenikały się wpływy łacińskie i bizantyjskie.

Ekspozycja obejmuje ikony z XV-XIX wieku, krucyfiksy, rzeźby i figury. Wartość tej kolekcji jest wyjątkowa na skalę europejską. Nawet jeśli ktoś nie jest specjalnie zainteresowany sztuką sakralną, warto zobaczyć te dzieła – ich kunszt wykonania i bogactwo detali robią wrażenie. Dla osób interesujących się historią sztuki i kulturą pogranicza to prawdziwa kopalnia wiedzy.

Inne ekspozycje stałe w muzeum

Poza Beksińskim i ikonami muzeum oferuje kilka innych stałych wystaw. Zbrojownia prezentuje militaria i technikę wojskową – idealna dla miłośników historii wojen i broni. Jest też schron obserwacyjny, który można zwiedzić.

Ceramika pokucka to osobna ekspozycja poświęcona tradycyjnemu rzemiosłu z regionu Pokucia. Kolorowe naczynia i przedmioty codziennego użytku pokazują poziom artyzmu ludowych garncarzy.

Dział archeologiczny gromadzi zabytki odkryte na terenie ziemi sanockiej – od pradziejów po średniowiecze. Galeria Sztuki Współczesnej imienia Marii i Franciszka Prochasków oraz Galeria Mariana Kruczka prezentują malarstwo współczesne. Wystawa portretów z XVII-XIX wieku pokazuje, jak wyglądała szlachta i mieszczaństwo dawnych czasów.

W 1945 roku, tuż po wojnie, zorganizowano w muzeum pierwszą powojenną wystawę wspólną sanockich artystów. Prezentowali na niej swoje prace między innymi Stefan Pajączkowski, Marian Kruczek i Kazimierz Florek.

Dla kogo jest to muzeum

Muzeum w Sanoku to miejsce uniwersalne. Fani Beksińskiego przyjadą tu z całej Polski specjalnie dla jego obrazów. Miłośnicy historii sztuki docenią ikony i malarstwo dawne. Rodziny z dziećmi znajdą coś dla siebie w zbrojowni i ekspozycjach archeologicznych – dzieciaki lubią oglądać zbroje i dawną broń.

Osoby planujące wycieczkę w Bieszczady mogą potraktować Sanok jako punkt po drodze – muzeum warto odwiedzić jadąc w góry lub wracając z górskiej wycieczki. Samo zwiedzanie zajmie od 2 do 4 godzin, w zależności od tego, jak dokładnie chce się obejrzeć wszystkie ekspozycje.

Nie jest to miejsce wymagające specjalistycznej wiedzy – ekspozycje są przystępnie opisane, a nawet osoby bez przygotowania historycznego czy artystycznego będą w stanie docenić zgromadzone zbiory.

Informacje praktyczne – ceny, godziny otwarcia, dojazd

Muzeum Historyczne w Sanoku znajduje się przy ulicy Zamkowej 2. Główna siedziba mieści się w Zamku Królewskim, ale częścią muzeum jest też Zajazd na terenie parku zamkowego.

Dojazd do Sanoka nie jest trudny – miasto leży przy drodze krajowej nr 28 łączącej Zator z Medyką. Z Krakowa to około 150 km, z Rzeszowa około 80 km. W Sanoku znajduje się dworzec PKP i PKS, więc można dojechać komunikacją publiczną. Samo muzeum usytuowane jest w centrum miasta, na wzgórzu zamkowym – nie sposób go przegapić.

Kontakt z muzeum: telefon/faks 13 463 06 09, e-mail [email protected]. Aktualne informacje o cenach biletów, godzinach otwarcia i wystawach czasowych najlepiej sprawdzić na stronie internetowej muzeum www.muzeum.sanok.pl lub skontaktować się bezpośrednio z placówką.

Muzeum organizuje różnorodne wydarzenia i wystawy czasowe – warto przed wizytą sprawdzić, co aktualnie można zobaczyć poza stałymi ekspozycjami. Czasem trafiają się prawdziwe perełki.

Na zwiedzanie warto zarezerwować minimum 2-3 godziny, choć prawdziwi pasjonaci spędzą tu spokojnie pół dnia. Po obejrzeniu ekspozycji można odpocząć w zamkowych ogrodach lub wejść na taras widokowy, skąd rozpościera się piękna panorama na miasto i okoliczne góry.